ความรู้

เครื่องประกอบลายไทย การผูกลายและแยกตัวลาย

476
คัดลอกลิงค์
คัดลอกลิงค์
แจ้งตรวจสอบ
เครื่องประกอบลายไทย การผูกลายและแยกตัวลาย

 

 

การผูกลายและแยกตัวลาย

 

การฝึกหัดจัดและประกอบลาย เป็นพื้นฐานแรกเริ่มก่อนจะฝึกหัดผูกลาย แยกตัวลาย

การประกอบลาย หมายถึง การนำเอากระหนกและส่วนประกอบต่าง ๆ เช่น กาบ เหงา เข้ามาประกอบกันให้ได้สัดส่วนสัมพันธ์กันทั้งลักษณะลาย ช่องไฟ จังหวะลีลาการเคลื่อนไหวเชื่อมต่อกัน จนเกิดเป็นลายใหม่ขึ้น เช่น ลายหน้ากระดาน ลายกรอบ ลายเครือเถา ลายช่อ ลายเปลว ลายก้านขด และลายอื่น ๆ โดยให้เหมาะสมกับการนำไปใช้เล่นลายหน้าบัน ลายผนัง ลายตู้พระธรรม ลายเสา เป็นต้น 

ยการผูกลายและแยกตัวลาย หมายถึง การนำเอาวิธีการของการประกอบลายมาต่อกันคล้ายเถาหรือต้นไม้ เช่น จากแม่ลายหรือที่เริ่มต้นของลายก็มีเถาออกขึ้นไปตามต้องการ เริ่มจากการใส่กาบ จากกาบมีกระหนก จากกระหนกก็สอดไส้รายละเอียด ทำยอดให้คดโค้งหรือสะบัดเป็นเปลว หากมีก้านหรือเถาจะแยกแขนงออกไปอีกและมีนกคาบ ลักษณะเหมือนนกใช้ปากคาบเถา ส่วนที่จะแยกแล้วออกเป็นสองหรือสามเถา ทางด้านตรงข้ามของปาก กล่าวคือ ไม่ได้แยกออกห้วน ๆ และแต่ละเถาก็เริ่มมีกาบ มีกระหนกสลับกัน ส่วนกระหนกก็สอดไส้ทำยอดอีกจนกระทั่งถึงสุดลายหรือหมดขอบเขตของภาพ วิธีการดังกล่าวนี้ช่างเขียนเรียก การผูกลายและการแยกตัวลาย

Advertisement

Advertisement

 

• ภาพกระหนกนกคาบ

คขั้นตอนการผูกลายและแยกตัวลาย

1.การวางที่ออกลาย หมายถึง การเขียนลายต่าง ๆ หรือผูกลายนั้น ต้องมีที่มาหรือที่เกิดเสมอ จะไม่มีการเขียนขึ้นมาลอย ๆ ลายที่ออกคือมีกาบของลาย ตัวกระจัง ประจำยาม นกคาบ พุ่มข้าวบิณฑ์ เทพพนม เป็นต้น หรืออาจเป็นรูปทรงกลม สี่เหลี่ยม มีรูปอักษรบรรจุ รูปคน รูปสัตว์ หรือจะใช้สัญลักษณ์ต่าง ๆ มาบรรจุก็ได้

2.การร่างเถาลาย ส่วนที่เป็นหลักสำคัญอีกประการหนึ่งในการผูกลายและแยกตัวลายดังกล่าวคือ “เถาลาย” เถาของลายนั้นต้องขนานเท่ากัน หรือทำเป็นเส้นคู่ขนานโดยตลอดทั้งภาพ การผูกลายไม่ว่าจะเป็นลายชนิดใดก็ตามต้องร่างเถาลาย เถาจึงต้องพอดีกับขนาดขอบเขตและรูปทรงของตัวลาย เพราะเถาเป็นสิ่งที่นำลายไปตามขอบเขตของพื้นที่ร่างหรือออกแบบไว้

Advertisement

Advertisement

3.การวางตัวลายกระหนก นกคาบหรือกาบที่จะแยกลาย อยู่ที่การจัดจังหวะช่องไฟ ความสม่ำเสมอของตัวลายและนกคาบ กาบ ตลอดจนลักษณะของลายที่อยู่ในประเภทเดียวกันทั้งภาพนั้นๆ

 

ึ้พหลักเกณฑ์ในการผูกลาย

1.ระยะของตัวกระหนก การแบ่งระยะตัวกระหนกหรือลายอื่น ๆ อย่าให้บางกลุ่มหยาบหรือบางกลุ่มละเอียดไม่เท่ากัน

2.ทรงของตัวกระหนกต้องอยู่ในลักษณะทรงกลีบบัว

3.ยอดของตัวกระหนกทุกยอดต้องไม่ด้วนหรือขาดหาย ถ้าเป็นยอดกระหนกเปลวต้องสบัดให้พริ้วอ่อนไหว

4.เถาลายต้องลื่นพริ้วไหว ไม่หักหรือสะดุ้ง

Advertisement

Advertisement

5.เส้นลายของลายไทยต้องมีลักษณะอ่อนโค้งรับกันทุกเส้นไม่หักหรืองอพับ

6.ช่องไฟต้องมีความถี่ห่างสม่ำเสมอพอ ๆ กัน

7.การผูกลาย เทคนิคของการผูกลายช่างเขียนลายเรียก “กลเม็ด” ขึ้นอยู่กับประสบการณ์และแนวทางการออกแบบของแต่ละบุคคล

 

ถ

* ภาพลายกระหนกแบบที่ 1 และ 2 ตามลำดับ

 

แบบ 1 การต่อลายเถาเปลว มีกาบกระหนก นกคาบ และตัวกระหนกเปลวต่อสลับกันเป็นลายเถาเปลวเถาเลื้อย

แบบที่2 การใช้กาบเดี่ยว การซ้อนตัวกนกและตัวยอดสลับกันและแบ่งตัวต่างกันเป็นเถาโค้ง

 

ถ*ภาพลายกระหนกแบบที่ 3 และ 4 ตามลำดับ

 

แบบ 3 การต่อลายเถาเลื้อยกระหนกสามตัว มีกาบเดี่ยว กาบซ้อน นกคาบ ตัวกระหนกตัวเล็ก ตัวกระหนกตัวโต แบ่งเต็มตัว

แบบ 4 ลายก้านขดกระหนกสามตัว มีตัวกระหนกเล็ก ตัวกระหนกโต ยอดลาย กาบ และนกคาบครบถ้วน

 

หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่านทุกท่านที่แวะเข้ามาเยี่ยมชมนะคะ 

 

 

 

 

 

เครดิตภาพ : ภาพถ่ายสแกนจากเจ้าของบทความ

 


ขอบคุณสำหรับการเยี่ยมชมค่ะ 

 

 

 

 

 

 

 

 

คัดลอกลิงค์
คัดลอกลิงค์
แจ้งตรวจสอบ

ความคิดเห็น

กรุณาเข้าสู่ระบบเพื่อทำการคอมเม้นต์